پایان یک انتظار چهلساله در سینما
اخبار سینمادر تاریخ سینمای ایران، برخی تصمیمها صرفا یک تغییر اجرایی نیستند، بلکه نقطه عطفی در اصلاح ساختارهای اقتصادی و حرفهای این صنعت به شمار میآیند.
اجرای طرح «تسهیم از مبدا فروش بلیت سینما» را بیتردید میتوان در زمره چنین تصمیمهایی دانست؛ طرحی که پس از بیش از چهار دهه انتظار و مطالبه مستمر اهالی سینما، سرانجام از ۱۸ خرداد ماه ۱۴۰۵ وارد مرحله اجرا شده است. سالها بود که تهیهکنندگان، سرمایهگذاران، پخشکنندگان و سینماداران با یکی از مهمترین چالشهای نظام اکران کشور مواجه بودند؛ فاصله زمانی طولانی میان فروش واقعی فیلم و دریافت سهم قانونی صاحبان آثار. در بسیاری از موارد، درآمد حاصل از فروش بلیت ابتدا دراختیار واسطههای مالی و اجرایی قرار میگرفت و سپس پس از طی فرآیندهای پیچیده اداری و مالی، سهم هر یک از ذینفعان پرداخت میشد.
این وضعیت علاوه بر ایجاد مشکلات نقدینگی، موجب بروز اختلافات صنفی، ابهامهای مالی و دشواری در برنامهریزی اقتصادی پروژههای سینمایی میشد. اکنون با اجرای طرح تسهیم از مبدا، درآمد حاصل از فروش هر بلیت از همان لحظه فروش، به صورت سیستمی و براساس سهم قانونی هر بخش میان ذینفعان توزیع میشود. به بیان دیگر، سهم تهیهکننده، پخشکننده، سینمادار و سایر بخشهای مرتبط، از همان ابتدا مشخص، شفاف و قابل رصد خواهد بود. مهمترین دستاوردها و مزایای این طرح عبارتند از:
نخست؛ شفافیت مالی حداکثری- ثبت و توزیع همزمان درآمدها موجب میشود امکان هرگونه ابهام در محاسبات مالی به حداقل برسد و تمامی طرفهای قرارداد به اطلاعات یکسان، دقیق و قابل استناد دسترسی داشته باشند.
دوم؛ افزایش امنیت سرمایهگذاری در سینما- سرمایهگذاران با اطمینان بیشتری میتوانند وارد عرصه تولید آثار سینمایی شوند؛ زیرا فرآیند بازگشت سرمایه شفافتر، سریعتر و قابل پیشبینیتر خواهد شد.
سوم؛ بهبود نقدینگی تهیهکنندگان- تهیهکنندگان به جای انتظارهای طولانی برای تسویهحساب، در زمان کوتاهتری به سهم خود از فروش دسترسی پیدا میکنند.
موضوعی که میتواند به استمرار تولید و رونق فعالیتهای حرفهای در سینما کمک کند.
چهارم؛ کاهش اختلافات صنفی-بخش مهمی از اختلافات میان صاحبان آثار، پخشکنندگان و سینماداران همواره ناشی از نحوه محاسبه و تسویه درآمدهای اکران بوده است. تسهیم از مبدا میتواند بخش قابلتوجهی از این اختلافات را برطرف کند.
پنجم؛ افزایش اعتماد میان ارکان صنعت سینما- اعتماد، سرمایه اصلی هر فعالیت اقتصادی است. هنگامی که همه طرفها از فرآیندی شفاف و قابل نظارت برخوردار باشند، زمینه برای همکاریهای حرفهای گستردهتر فراهم خواهد شد.
ششم؛ حرکت به سوی استانداردهای حرفهای جهان- در بسیاری از کشورهای صاحب صنعت سینما، درآمدهای حاصل از فروش آثار به صورت مکانیزه و لحظهای میان صاحبان حقوق توزیع میشود. اجرای این طرح، گامی مهم در جهت نزدیک شدن سینمای ایران به استانداردهای نوین مدیریت مالی محسوب میشود.
هفتم؛ تقویت زیرساختهای آماری و اقتصادی سینما- اجرای این طرح بر بستر سامانههای هوشمند فروش، موجب افزایش دقت آمارها، شفافیت اطلاعات و ارتقای نظام تصمیمگیری در حوزه سینما خواهد شد.
بیتردید تحقق چنین مطالبه دیرینهای بدون پیگیری مستمر و اراده جدی امکانپذیر نبود. در این میان، نقش جناب آقای مهدی کرمپور به عنوان دبیر شورای صنفی نمایش، در به سرانجام رساندن این مطالبه تاریخی شایسته قدردانی ویژه است. پیگیریهای مستمر، طرح موضوع در جلسات تخصصی، ایجاد همگرایی میان صنوف مختلف سینمایی و اصرار بر اجرای این اصلاح ساختاری، ازجمله اقداماتی بود که زمینه تحقق این خواسته چند ده ساله را فراهم ساخت. امروز میتوان گفت یکی از مهمترین مطالبات اقتصادی خانواده سینما به ثمر نشسته است.
البته اجرای این طرح پایان مسیر نیست، بلکه آغاز دورهای تازه از شفافیت، پاسخگویی و انضباط مالی در صنعت سینمای ایران به شمار میآید؛ دورهای که موفقیت آن نیازمند همکاری و همراهی تمامی ارکان سینما، از تهیهکنندگان و پخشکنندگان گرفته تا سینماداران، سازمان سینمایی و سامانههای فروش خواهد بود. در عین حال، اجرای موفق طرح تسهیم از مبدا میتواند سرآغاز مطالبهای بزرگتر در اقتصاد سینمای ایران باشد؛ یعنی شفافسازی هزینههای تولید، منابع سرمایهگذاری و گردش مالی پروژههای سینمایی. همانگونه که شفافیت در فروش و توزیع درآمد به افزایش اعتماد، عدالت اقتصادی و انضباط مالی کمک میکند، شفافیت در هزینههای تولید نیز میتواند زمینهساز اصلاح بسیاری از ناهنجاریهای اقتصادی در این حوزه باشد. امید است دولت، سازمان سینمایی، نهادهای عمومی و صنوف سینمایی با همکاری یکدیگر، سازوکارهایی را برای ثبت و اعلام دقیق هزینههای تولید، منابع مالی و سرمایهگذاری پروژههای سینمایی فراهم آورند.
بیتردید چنین اقدامی علاوه بر افزایش اعتماد سرمایهگذاران، اصحاب رسانه و افکار عمومی، به واقعیتر شدن هزینههای تولید، جلوگیری از تورم کاذب بودجهها، مقابله با هزینهسازیهای غیرضروری و تعدیل دستمزدهای غیرمتعارف و نجومی در برخی بخشهای صنعت سینما نیز کمک خواهد کرد.
اگر شفافیت از مبدا فروش، امروز پس از چهار دهه به ثمر نشسته است، امید آن میرود که فردای سینمای ایران شاهد شفافیت در مبدا تولید و سرمایهگذاری نیز باشد؛ رخدادی که میتواند ضمن کاهش هزینههای غیرمتعارف و دستمزدهای نجومی، زمینهساز عدالت بیشتر، اعتماد فراگیرتر و شکوفایی اقتصادی پایدار در صنعت سینمای ایران شود.
منبع: روزنامه اعتماد